De Richtlijn heeft tot doel te voorzien in maatregelen, procedures en richtsnoeren om negatieve gevolgen van het storten van afvalstoffen voor het milieu, alsmede risico’s voor de volksgezondheid, te voorkomen of zoveel mogelijk te verminderen (art. 1, lid 1).

In 1990 nam de Raad een communautaire strategie betreffende het afvalstoffenbeleid aan, waarin benadrukt werd dat de eindverwerking van afval pas in laatste instantie als optie in aanmerking diende te komen. In 1991 volgde een ontwerp-Richtlijn betreffende het storten van afval. Na langdurige discussie werd de voorgestelde Richtlijn in 1996 door het Parlement verworpen omdat ze onvoldoende milieubescherming zou bieden. De Parlementsleden hadden met name bezwaar tegen de vrijstelling voor gebieden met een bevolkingsdichtheid van minder dan 35 inwoners per km², waardoor de helft van het grondgebied van de EU buiten het bereik van de Richtlijn zou vallen. Aangezien in dat stadium de lidstaten nog niet unaniem waren over de te nemen maatregelen leidden de bezwaren van het Parlement tot de verwerping van de Richtlijn.

De Commissie bleef zich zorgen maken over het storten van afval in de Gemeenschap en ontving veel klachten over dit onderwerp. In september 1996 schoof bij het Spaanse La Coruña 100.000 ton afval van een stortplaats langs een helling naar beneden, waarbij de nabijgelegen stad werd bedreigd en het gevaar bestond dat het afval in zee terecht zou komen. Ook werd geschat dat 32 procent van alle emissies van methaan in de atmosfeer in de EU afkomstig was van de afbraak van afval op stortplaatsen. Hiervan wordt maar een heel klein deel gebruikt voor energie-opwekking of zelfs maar verbrand. Geconcludeerd werd dat het beperken van de hoeveelheid gestort afval in eerste instantie de meest effectieve benadering zou zijn. Een ander punt van zorg was de over het algemeen gebrekkige uitvoering van de bepalingen van de Kaderrichtlijn afvalstoffen (destijds 75/442; zie § ???), vooral het niet opstellen van plannen voor het beheer van afvalstoffen en het ontbreken van effectieve vergunningverlening voor afvalstortplaatsen.

In oktober 1996 kwam een ontwerp-voorstel voor een nieuwe Richtlijn tot stand. Hierin werd een verbod binnen vijf jaar op het storten van afval met een ‘totaal organisch gehalte’ van meer dan 10 procent voorgesteld. Dit onderdeel van het voorstel bleek zeer omstreden en werd uiteindelijk door leden van de Commissie tegengehouden. Een nieuw voorstel voor een Richtlijn storten, zonder deze bepaling, werd door de Commissie in maart 1997 aangenomen. Dit voorstel bevatte doelstellingen voor een gefaseerde reductie van de totale hoeveelheid te storten biologisch afbreekbaar afval ten opzichte van het niveau van 1993, namelijk een reductie van 25% in 2002, van 50% in 2005 en van 75% in 2010. Deze voorgestelde doelstellingen waren dus strenger dan die uiteindelijk in de richtlijn zijn opgenomen.

Andere nieuwe ontwikkelingen in dit voorstel waren onder meer de eis van ‘voorafgaande behandeling’ van afval, een verbod op het storten van banden, de eis dat de storttarieven de werkelijke kosten van de nazorg zouden moeten dekken en een onmiddellijk verbod op het gezamenlijk storten van gevaarlijk en niet-gevaarlijk afval.

Eind 1997 zou het Europees Parlement de voorgestelde Richtlijn in eerste lezing behandelen. Dit werd echter uitgesteld tot na een speciale hoorzitting over afvalbeleid die voor november 1997 op het programma stond. In december werd in de Raad op een gemeenschappelijk standpunt over het voorstel aangestuurd, nog voordat het standpunt en de wijzigingsvoorstellen van het Parlement waren ontvangen. Deze gang van zaken was niet alleen een inbreuk op de procedures, maar werd door de Parlementsleden ook gezien als een belediging, aangezien de boodschap duidelijk was dat de Raad niet van plan was zich iets aan te trekken van wat het Parlement te zeggen had. Ook de Commissie was niet gelukkig met de werkwijze van de Raad, omdat de voorgestelde Richtlijn aanmerkelijk afgezwakt was. Met name had de Raad de doelstellingen voor de vermindering van het storten van afval versoepeld tot die welke nu in de Richtlijn staan. Andere wijzigingen van het Commissievoorstel waar de Raad het in december over eens werd, waren onder meer:

Het Parlement voltooide zijn eerste lezing in februari 1998, waarbij voor verscheidene wijzigingen in de voorgestelde Richtlijn werd gestemd en de doelstellingen van het oorspronkelijke voorstel gehandhaafd bleven. Tot de door het Parlement voorgestelde wijzigingen behoorden een oproep aan de Raad om in te stemmen met fiscale maatregelen, zoals een belasting op te storten afval, een verplichting voor de lidstaten om alle afvalstortplaatsen waarvoor geen vergunning op grond van de Kaderrichtlijn afvalstoffen was afgegeven te sluiten, en een specifieke aansprakelijkheid voor de exploitanten van afvalstortplaatsen gedurende tenminste 30 jaar na sluiting.

In maart 1998 bevestigde de Raad zijn gemeenschappelijk standpunt en verwierp de meeste door het Parlement voorgestelde wijzigingen. Met name werd vastgehouden aan de versoepelde doelstellingen. Slechts één suggestie van het Parlement werd overgenomen, namelijk dat lidstaten de Commissie moeten inlichten over de soorten en hoeveelheden afval die naar vrijgestelde stortplaatsen gaan.

De tweede lezing in het Parlement vond plaats in februari 1999. Het Parlement stelde een ‘compromis’ doelstelling voor, waarbij de hoeveelheid biologisch afbreekbaar afval die gestort wordt in 2016 zou moeten zijn verminderd tot 25% van het niveau van 1995, met een uitloop van twee jaar extra voor lidstaten die zeer afhankelijk zijn van het storten van afval. Het Parlement hield vast aan veel van zijn eerdere wijzigingen en werd daarin grotendeels gesteund door de Commissie, die veel ervan in haar herziene voorstel opnam. Onder de samenwerkingsprocedure was de Raad echter in staat om deze voorgestelde wijzigingen naast zich neer te leggen door unanimiteit te handhaven over zijn gemeenschappelijk standpunt. Zo werd de Richtlijn in april 1999 aangenomen. De Richtlijn storten is een van de laatste stukken EG-milieuwetgeving die onder de samenwerkingsprocedure is aangenomen.

In Nederland wordt het storten van afvalstoffen al sinds lange tijd beschouwd als de minst wenselijke wijze van afvalverwijdering. Sinds de introductie van de ‘ladder van Lansink’^[520] geldt de voorkeursvolgorde: preventie – hergebruik – verbranden – storten. Deze prioriteitsstelling is ook vastgelegd in de Wet milieubeheer (art. 10.4). De meeste wet- en regelgeving die nodig is om aan Richtlijn 1999/31 te voldoen, was in Nederland al van kracht vóór de totstandkoming van die Richtlijn.

Vergunningen voor stortplaatsen vallen onder het regime van hoofdstuk 8 van de Wet milieubeheer en onder het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer (Ivb)^[521], nu het Besluit omgevingsrecht. Bij de wetswijziging van de Wm in 2001 (zie § ???) is een nieuw artikel 8.36f ingevoegd. Op grond van dit artikel dient de exploitant van de stortplaats een kostendekkend tarief te berekenen. Hiermee is uitvoering gegeven aan de kostenbepaling (art. 10) van de Richtlijn. Het Ivb is ook gewijzigd in 2001.^[522] Ter implementatie van de Richtlijn is aan de vergunninghouder van een stortplaats de verplichting opgelegd om voor 16 juli 2002 een plan in te dienen waarin hij aangeeft op welke wijze hij voornemens is te voldoen aan de verplichtingen met betrekking tot vakbekwaamheid en financiële zekerheid, zoals nader is gespecificeerd in het Stortbesluit bodembescherming. Het bevoegd gezag diende vervolgens voor 1 januari 2004 de vergunning zo nodig aan te passen dat zo spoedig mogelijk doch voor 16 juli 2009 aan de vereisten zou zijn voldaan.

In het Stortbesluit bodembescherming^[523] staan de (voornamelijk technische) voorschriften die het bevoegde gezag aan de vergunning van een stortplaats moet verbinden. Daartoe behoren onder meer voorschriften ter bescherming van bodem en grondwater, alsmede de verplichting tot het benutten of affakkelen van stortgas. De Uitvoeringsregeling stortbesluit bodembescherming^[524] geeft nadere voorschriften. Voor baggerspecie zijn specifieke regels vastgelegd in de Regeling stortplaatsen voor baggerspecie op land^[525].

Het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (Bssa)^[526] bevat voor diverse categorieën afvalstoffen een stortverbod, alsmede bepalingen waaraan stortplaatsen moeten voldoen.

De ‘nazorg’ van gesloten stortplaatsen (inclusief de financiering daarvan) is geregeld in een aanvulling van de Wet milieubeheer (artt. 8.47 t/m 8.51 en artt. 15.42 t/m 15.49) en een wijziging van de Wet bodembescherming^[527], alsmede een wijziging van het Stortbesluit bodembescherming en het Ivb.

De door de Richtlijn vereiste reductie van de hoeveelheid gestorte afvalstoffen is niet rechtstreeks afdwingbaar, maar wordt gestimuleerd door middel van op preventie, hergebruik, recycling en verbranding gerichte maatregelen. Daartoe behoort onder meer de afvalstoffenbelasting, die geheven wordt op het storten van afval.

De Beschikking aanvaarding afvalstoffen op stortplaatsen (2003/33) geeft een nadere invulling aan de criteria en de procedures voor de acceptatie van afvalstoffen. Ter implementatie van deze beschikking is het Besluit implementatie Beschikking aanvaarding afvalstoffen op stortplaatsen tot stand gebracht^[528], hetgeen op 21 juli 2009 in werking is getreden. Dit besluit voorziet in een wijziging van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen), het Besluit melden bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen, het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer en het Stortbesluit bodembescherming. Tevens is de Regeling acceptatie afvalstoffen op stortplaatsen^[529] opgesteld die de eerdere Regeling acceptatie geconditioneerde gevaarlijke afvalstoffen op stortplaatsen heeft vervangen. De belangrijkste wijzigingen die in de nationale regelgeving zijn ingevoerd hebben betrekking op de wijze waarop uitvoering moet worden gegeven aan de verplichting om bij de afgifte van bedrijfsafvalstoffen of gevaarlijke afvalstoffen aan een stortplaatsexploitant een omschrijving van aard, eigenschappen en samenstelling van de betrokken afvalstoffen te verstrekken en met name het uitlooggedrag van de afvalstoffen en testresultaten hieromtrent.

In LAP-2 is aangekondigd dat gedurende de planperiode zowel het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (Bssa) als het Stortbesluit bodembescherming worden herzien.^[530] De herziening van het Bssa is gericht op het verbeteren van de structuur van dit besluit, betere aansluiting bij Europese regelgeving, het schrappen van overbodige regelingen en het herformuleren van de stortverboden en vrijstellingen. De herziening van het Stortbesluit richt zich op het actualiseren van de technische richtlijnen naar de huidige stand der techniek en het creëren van ruimte voor nieuwe inzichten en innovaties. Dit alles zal plaatsvinden binnen de kaders van de Europese Richtlijn storten. Bij herziening van het Stortbesluit wordt ook de nazorgregeling stortplaatsen uit de Wet milieubeheer meegenomen.

Het Nederlandse milieubeleid is al jaren gericht op het terugdringen van het storten van afval. Als gevolg daarvan is het aantal stortplaatsen en de hoeveelheid gestort afval sterk afgenomen. In de periode 1990-2009 is het aantal stortplaatsen gereduceerd van 90 naar 22 en is de hoeveelheid gestort afval afgenomen van bijna 14 miljard kg naar 2,3 miljard kg.^[531] Het is daarmee aannemelijk dat de doelstelling uit LAP-1 van een afname van de hoeveelheid gestort afval tot 2 miljard kg in 2012 wordt gehaald.

Wat betreft het storten van biologisch afbreekbaar afval is Nederland één van de vier EU-landen die in 1995 al voldeden aan de eis voor 2016 dat maximaal 35 gewichtsprocent van de in 1995 totale hoeveelheid geproduceerd biologisch afbreekbaar stedelijk afval mag worden gestort.

Net als in LAP-1 geldt in LAP-2 dat Nederland voor storten zelfvoorzienend moet zijn. Dit houdt in dat onbrandbaar restafval dat in Nederland ontstaat en niet nuttig kan worden toegepast, in Nederland moet worden gestort. Gedurende de planperiode van LAP-2 blijven de landsgrenzen voor te storten afvalstoffen dan ook gesloten en wordt zowel in- als uitvoer voor storten in beginsel niet toegestaan. Uitzonderingen worden alleen gemaakt als blijkt dat storten buiten Nederland de enige verwerkingsmogelijkheid voor die afvalstof is. Dit geldt bijvoorbeeld voor afvalstoffen die voorheen gestort werden in de in 2005 gesloten C2-deponie.

Vanwege de inwerkingtreding van het Besluit implementatie Beschikking aanvaarding afvalstoffen op stortplaatsen in 2009 is het niet langer toegestaan om zoute afvalstoffen, zoals sproeidroogzouten en het zeer zoute deel van AVI-vliegassen (reststoffen met een zoutgehalte groter dan 20% als som van Cl, SO₄ en Br), onbehandeld te storten.^[532] Zij voldoen namelijk niet aan de uitloogcriteria voor storten op stortplaatsen voor gevaarlijk afvalstoffen. Dit betreft tussen de 30.000 en 50.000 ton reststoffen op jaarbasis. De praktijk in Nederland was dat een deel van deze zoute afvalstoffen, al dan niet vermengd met potentieel conditioneerbare stromen, in waterdichte big bags werd gestort. De rest van deze afvalstoffen werd nuttig toegepast in zoutmijnen in Duitsland. Het storten in big bags leidde er echter niet toe dat de uitloging van de afvalstof voldeed aan de grenswaarden van de nieuwe bijlage, waardoor deze wijze van storten voor deze afvalstoffen nu niet meer is toegestaan. Binnen de stortbranche wordt momenteel gezocht naar alternatieven zodat men niet afhankelijk wordt van uitvoer voor nuttige toepassing.